Pozitif İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürüne Doğru 

Kültür, ortak, düşünülmüş ve birbirini örnek almış bir iş yapış şeklidir.

Belli bir kültürü paylaşan herkes, belli işleri benzer şekilde yapar ve buna norm denir. Dolayısıyla, bir organizasyonun İş Güvenliği Kültürü, bir organizasyonun iş yapış alışkanlıklarını, riski kabul etme ve tolere etme eğilimini, tehlikeleri kontrol altına alma şekli ve yaşanan (ya da ramak kalan) iş kazaları ile baş etme şeklini belirler. İş Güvenliği Kültürü, bireylerin güvenlik ile ilgili nasıl hissettiklerinin (güvenli ortam), ne yaptıklarının ve organizasyonun politika ve prosedürlerinin bütünü olarak da tarif edilebilir.

Pozitif İş Güvenliği Kültüründe üç ana bileşenden bahsedilebilir:

  • Tehlikelerin etkin bir şekilde kontrolünü sağlayan uygulamalar ve kurallar
  • Risk yönetimine karşı olumlu bir tutum ve kontrol süreçlerine uyum
  • Gerçekleşen ya da ramak kala kazalardan, iş güvenliği performans göstergelerinden organizasyonun öğrenme kapasitesi ve sürekli iyileştirme çalışmaları.

Organizasyonlar, iş kanununa ve örnek uygulamalara uygun, standart güvenli iş yapış şekilleri geliştirebilirler. Ayrıca üst yönetim ekibinin iyi örnek olması ve önderliği ile, kurallara uyulmasında olumlu bir tutum teşvik edilebilir. Kazaların takibi ve analizi, daha güvenli çalışma alışkanlıkları geliştirilmesinde en uygun iyileştirmelerin yapılmasını sağlar.

Organizasyonların, hangi alanlara odaklanacaklarını tespit edebilmeleri için, güvenilir ve dürüst iş güvenliği teftişleri ve raporlarına ihtiyaçları vardır. Bu analizlere, ramak kala kazaların da dahil edilmesi önemlidir.

Pozitif İş Güvenliği Kültürü için ön koşul doğru bilgi paylaşımıdır. Bilginin akabilmesi için işgücünün katılımcı olması ve hatalarını, risk ve kazaları raporlamaya gönüllü olması gerekir.

Bu gönüllülük, organizasyonun kazaları nasıl incelediğine ve suçlamaları nasıl yaptığına bağlıdır.  Suçlama kültürü, gerçekleşen olumsuzluklarda suçlu arar ve bu kişileri cezalandırır; dolayısıyla raporlamayı cesaretlendirmez. Diğer taraftan, suçlama kültürü olmayan organizasyonlarda, hata ve yanlışlara izin verilir; özensizlik ve dikkatsizlik sebepli olsalar bile cezalandırılmaz. Her iki kültür de, hem organizasyon hem de bireylerden kabul görmez.

En doğru İş Güvenliği Kültüründe sorumluluk adil dağılır.  Böyle bir kültürde, en pervasız iş sağlığı ve güvenliği hatası bile korkusuzca raporlanabilir. Raporlama teşvik edilir, hatta ödüllendirilir. Bu yaklaşımda, kabul edilebilir ve edilemez, pervasız davranışlar arasında net bir çizgi çizilmelidir. Bir suçlama olacaksa bile, bunun raporlama kültürünü zedelemeden yapılmasına dikkat edilmesi önemlidir. Suçlamalarda şeffaflığın sağlanabilmesi için bazı organizasyonlar, bir grup çalışması ile hatanın kabul edilemez bir davranış nedenli olup olmadığını araştırırlar.

Bu grup çalışmalarında, hata ile ilgisi olmayan bir grup çalışana detaylı bilgiler verilerek, tartışmaları istenir. Bu çalışan grubu, hatayı yapan kişinin yerinde olsalar aynı şekilde davranacaklarına karar verirlerse, bir suçlama yapmaktan vazgeçilir; bu durumda, sürecin iyileştirilmesi veya çalışanlara ek eğitim verilmesi söz konusu olabilir. Ancak karar aksi yönde olursa, bu kasti veya ihmalkar davranışa uygun suçlama veya cezanın ne olması gerektiğine karar verilir.